İnternet, tüm sektörlerde olduğu gibi spor sektöründe de etkili bir ticari rol oynamaktadır. Artık spor sektöründe satışa sunulan ürünlerin hemen hemen hepsinin, elektronik ortamda tüketiciye pazarlandığını görmek mümkün. Özellikle bu sektöre dair ürünler için kurulan e-ticaret siteleri, e-pazar yerlerindeki mağazalar, spor ürünleri satan ünlü markaların ve kulüplerin ürünlerini satışa sunduğu siteler ve uygulamalar bunlara örnek olarak sayılabilir.

SADECE EŞOFMAN DEĞİL! 

Yurtdışında outlet outlet gezmenize gerek yok, bir tık ötenizde herşey. Evdeki eşofmanın diz yaptığını da biliyoruz ama spor ürünleri denince akla ilk gelen tekstil olsa da, elbette bununla sınırlı değil. Spor malzemeleri, aksesuarları, makineleri, eğitici kitap ve CD’leri, hatta spor turizmi sektörüne dair etkinlikler, spor tesislerine özel ürünleri e- ticaret sitelerinde bulmak mümkün. Hukuken genelde en problemli sınıflardan biri ise sporcu gıdaları. Çünkü bu gıdaların doping içermesi veya ilaç niteliğinde olması halinde yasal düzenlemeler buna izin vermiyor.

Diğer yandan elektronik ortamda ölçüm yapan akıllı cihazlar, giyilebilir teknoloji ürünleri de mevcut. Ayrıca bunlar belli uygulamalar ile kullanıldığında belli sağlık verilerini de elde etmenizi ve takip etmenizi sağlıyor. Kalp ritminizi, tansiyonunuzu, yakılan kalorinizi, spor yaparken yaşanan ( o sancılı  süreçte)  hedefinize yakınlığınızı ölçmeniz, takip etmeniz mümkün.

Hatta acil bir sağlık sorunu yaşandığında, sağlık kuruluşu ile bu verileri paylaşmaya dahi yarıyor. Akıllı saatler, bileklikler, minik tansiyon ölçme aletlerinden tutun da, spor aktivitesi sonrasında anne karnındaki bebeğin durumu dahi cep telefonuna bağlanan bir ultrason cihazı ile izlenebiliyor.

Zıplarken düşmeyen kulaklıklar, ayakkabı altına takılan ölçüm cihazları, bileklikler, saatler, gözlükler, terletmeyen tekstil ürünleri ise favorilerimizden.

Spor ve e- ticareti, internette satışa sunulan ürünlerle sınırlandırmak mümkün değil. İnternetten spor ile ilgili hizmet de satın almak mümkün. Eğitim içeren dersler, evde yapılabilir spor dersleri, online diyetisyen danışmanlığı,  spor aktivite veya etkinliği satışı gibi örnekler çoğaltılabilir. Hatta spor turizmi de internet üzerinde satışa konu alanlardan biri haline gelmiştir.

GELELİM HUKUKİ SORUNLARA!

Görüleceği üzere spor da kendi ekonomisini bu alanda yaratmıştır.   Ancak yaşanabilecek bazı hukuki sorunlara da değinmek gerekir. Diğer sektörlere ait ürün ve hizmetlerin elektronik ortamda satışında yaşanabilecek bazı ortak sorunlardan bahsedilebilir. Kaçak ürünlerin satışı, cayma hakkı ve iade prosedüründe yaşanabilecek sorunlar, ayıplı mal veya hizmet, kişisel verilerin güvenliği gibi. Ancak bu sorunlar her alandaki ürünlerin elektronik ortamda satışa sunulması ile yaşanabilir.

Fakat doğrudan bu alana özel bazı sorunlar da ortaya çıkabilir.  Örneğin ürünlerin sahte ve lisanssız olması veya lisanslı ürünün yetkisiz satışı gibi durumlarda hem tüketici ile hem de satışa yetkili kurum ve kulüpler ile davaya konu uyuşmazlıklar yaşanabilir. Diğer yandan sahte ürünlerin belli sağlık problemlerini beraberinde getirebilir olması tazminata mahkum edilmeye sebebiyet verebilir.

Bir kişinin ismine özel hazırlanmış ürünler, bikini, mayo gibi ürünler cayma hakkına konu olamayacağından, bunun sitedeki sözleşmelerde tüketiciye belirtilmiş olması ve tüketicinin bu gibi hakları konusunda yeterince açık ifadelerle bilgilendirilmiş olması gerekir.

Spor müsabakalarına dayalı bahis ve şans oyunlarının oynatılmasına veya satışına imkan vermek, yurtdışında oynatılan bir bahis veya şans oyununu oynatmak da yine hukuken yasaktır.

Spor müsabakalarına ait biletlerin satışı, ilgili kulüp veya federasyon tarafından satılmıyorsa veya onların yetkilendirdiği bir kuruluş tarafından satılmıyorsa, elektronik ortamda satışı yasaktır.

Satılamayan, ithali veya üretimi yasak olan sağlık ve spor ürünleri, doping içeren destek ürünlerinin ve reçete ile satılan ilaçların internetten satılması, hem cezai yaptırıma, hem de yaşanabilecek sağlık problemleri sebebiyle tazminata sebebiyet verecektir.

Elektronik ortamda satışa sunulan ve spor yaparken kullanılabilecek giyilebilir teknoloji ürünlerinin de güvenilir markalardan olması gerekir. Nitekim bu cihazlar kalp atışı, tansiyon, diyabetik ölçümler bakımından sağlık sorunu yaşayan ve sürekli ölçümler yapması gereken kişiler için mühim sağlık verileri sağlayacağından; sahte, yanlış veya hatalı bir ürün geri dönülemez sonuçlara sebebiyet verebilir.

Satışa sunulan ürün veya cihazın, hangi spor dalında ve nasıl kullanılması gerektiğine dair talimatların ürünle birlikte yer almaması da bir takım olumsuz sonuçlar doğurabilir. Nitekim böyle talimatlara ihtiyaç duyan bir cihaz ya da ürün, onu kullanacak kişinin çeşitli yaralanma, sakatlanma veya çeşitli rahatsızlıklar yaşamasına sebebiyet verebilir.

Bu gibi örnekler yaşanmaması için genelde sözleşmelerde sorumsuzluk beyanına rastlanılması mümkündür. Bu gibi ürün ve cihazların satışında, sorumluluğun satıcıda veya site sahibinde olmayacağı, belli hedeflere ulaşılamamasından sorumlu olunmayacağı, hatta belli rahatsızlıklar ve durumlar sayılarak (kalp, tansiyon, şeker veya gebelik durumu) bunları yaşayanlar önceden uyarılabilir. Elbette bu açıklama sadece ürünler için değil, satışa sunulan hizmet için de geçerli olabilir.

Elektronik ortamda sunulan hizmet demişken, son olarak örneğin anında ifa edilen bir hizmet varsa, cayma hakkına konu olamayacağı kanunla düzenlenmiştir. Dolayısıyla örneğin videolu bir ders, eğitim ücreti ödendikten sonra izlemekle tükenmiş olacağından, yani ifa edilmiş olacağından anında ifa edilen hizmet sayılacaktır, iadesi mümkün olmayabilir. Genelde tüketici haklarının anlaşılmasında en çok sorun bu noktada yaşanmaktadır.

Spor alanında da elektronik ticaretin önemli bir rol oynadığını söyleyebiliriz. Hatta mutlaka görmüşsünüzdür, eticaret siteleri bu ürünlerini sosyal medyadaki hesapları üzerinden çeşitli ünlü sporcular aracılığı ile duyuruyor, reklam anlaşmaları yapıyor. Diğer yandan bu alandaki satışlara bakıldığında, git gide spora daha da meraklı ve bilinçli bir toplum haline geldiğimizi fark etmiş oluyoruz. Evet, kabul, Türk yemekleri dayanılmaz lezzette. Ama artık kendimizi kaldırmanın vakti geldi. Ne denir, sağlam kafa sağlam vücutta bulunur. Bunun içinse gerekli her şey artık e-ticaret sitelerinde bulunabilir.

‘ Bu yazı ilk olarak E-ticaret Çağı dergisinin Ekim 2016 sayısında yayınlanmıştır.’

Leave your comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.